mapa strony - reklama - kontakt

Logowanie

zarejestruj się | zapomniałeś hasła?

Newsletter

Zarządzanie rozwojem lokalnym

Gabriel Tobor | 17-06-2008

Rozwój lokalny jako zadanie istnieje na ogół w świadomości osób odpowiedzialnych za działalność jednostek samorządu terytorialnego. W ostatnich latach w wielu środowiskach udało się pokonać bariery tkwiące w mentalności polityków i menadżerów oraz pokonać opór przed programowalnym podejściem do rozwoju lokalnego. Dzisiaj coraz częściej władze gmin reprezentują podejście kreatywne w postaci zarządzania strategicznego, świadomie prowokując i kształtując rozwój swoich środowisk. Niemniej ciągle jeszcze przeważa podejście reaktywne jako działanie prowadzone w odpowiedzi na bodźce i czynniki bieżące. W niniejszym artykule przedstawiono najważniejsze uwarunkowania zarządzania rozwojem lokalnym jako zarządzania strategicznego, które przy pomocy określonych zasobów ma doprowadzić do osiągnięcia zamierzonych celów rozwojowych lokalnych wspólnot samorządowych.

Rozwój lokalny, według I. Pietrzyk1 „rozumiany jest jako działania podejmowane z woli aktorów lokalnych (samorządów, podmiotów gospodarczych, stowarzyszeń i innych) na podstawie refleksji dotyczącej waloryzacji miejscowych zasobów, uwzględniających specyfikę terytorialną. Inaczej mówiąc, rozwój lokalny oznacza sposób generowania dynamiki rozwoju, wykorzystujący cały wewnętrzny potencjał rozwojowy w różnej skali przestrzennej, obejmującej zbiorowości terytorialnie charakteryzujące się pewną spójnością.” Inne określenie rozwoju lokalnego za M. Laflamme podaje H. Brandenburg: „Rozwój społeczności lokalnych jest procesem, dzięki któremu identyfikuje ono swoje potrzeby i cele, daje im porządek priorytetów, zwiększa swoje zaufanie do samej siebie i swoją wolę pracy dla usatysfakcjonowania tych potrzeb lub celów, znajduje niezbędne źródła zewnętrzne do ich wypełnienia, działa w zależności od tych potrzeb lub celów, manifestuje postawy i praktyki kooperacji i współpracy wewnątrz wspólnoty”2. Rolę, jaką w zakresie zarządzania rozwojem lokalnym pełni wspólnota samorządowa, należy upatrywać przede wszystkim jako głównego aktora - gospodarza terenu, wyposażonego w ustawowe instrumenty oddziaływania na środowisko lokalne. Instrumentami tymi są m.in. podatki i opłaty lokalne, działania planistyczne w zakresie gospodarki przestrzennej i gospodarki nieruchomościami, przepisy ochrony środowiska. Instrumentami są również opracowania planistyczne obowiązujące na terenie danej gminy takie jak strategia rozwoju, program rozwoju lokalnego, program gospodarki odpadami, plan energetyczny i wiele innych. Jednym z podstawowych instrumentów zarządzania zarówno lokalnego jak i regionalnego z wymienionych powyżej jest strategia rozwoju.

Planowanie strategiczne można wyróżnić, wśród różnych koncepcji i podejść do planowania, określając istotne cechy takich elementów jak3:

  • podmiot planowania strategicznego
  • przedmiot (obiekt) planowania strategicznego
  • procedury i techniki planowania strategicznego

Opisując powyższe elementy A. Klasik4 jako niezbędne atrybuty podmiotu planowania wymienia autonomię decyzyjną kierownictwa organizacji polegającą głównie na swobodzie decyzji w obszarach mających zasadnicze znaczenie dla autonomicznych wartości i celów organizacji oraz kreatywność rozumianą jako wrodzoną i nabytą zdolność do formułowania i rozwiązywania problemów organizacji i twórczą umiejętność kreowania sposobów, procedur i technik planowania. W części dotyczącej cech przedmiotu planowania wskazuje jako cechę odmienność widzenia samego obiektu planowania w odniesieniu do umiejętności powiązania zdarzeń zachodzących wewnątrz organizacji ze zdarzeniami w jej otoczeniu. Uważa on, że ten specyficzny sposób postrzegania obiektu planowania nadaje planowaniu strategicznemu cechę interaktywności poprzez przeniesienie punktu ciężkości na kwestie oddziaływań między organizacją a otoczeniem. Kolejną, z wymienianych cech jest globalność rozumiana tutaj jako konieczność realizacji planowania strategicznego z perspektywy całej organizacji. W ostatniej części dotyczącej procedury i technik planowania strategicznego autor tego ujęcia wywodzi pewną specyfikę warsztatu planowania strategicznego związaną z wcześniej wymienionymi atrybutami: autonomią podmiotu, jego kreatywnością, a także interaktywnością i globalnością. Zorientowanie procedur na te właśnie atrybuty powoduje, że procedury planowania strategicznego nabierają charakteru antycypacyjnego i eksploracyjnego oraz możemy je traktować jako problemowe i wielokryteriowe. A. Klasik stwierdza, że walor planowania strategicznego tkwi w tym, że redukuje ono niepewność, której źródłem jest otoczenie organizacji oraz w skuteczności ujmowanej z perspektywy realizacji wartości i misji organizacji.

Proces strategicznego zarządzania rozwojem lokalnym jest procesem złożonym, występuje w nim wiele podmiotów oraz składa się z wielu czynności i etapów. Podstawowe elementy procesu przygotowania, formułowania, wdrażania strategii oraz kontroli przedstawiono na rys. 1:

rysunek 2

Rys. 1. Proces zarządzania strategicznego rozwojem lokalnym
Źródło: W. Frenkiel, K. Wrana: Wdrażanie strategii-brakujące ogniwo zarządzania rozwojem lokalnym. W: Studia regionalne w Polsce. Teoria, Polityka, Projektowanie Red. F. Kuźnik, AE, Katowice 2005.

Pojęcie strategia doczekało się wielu ujęć, próbę ich uporządkowania podejmuje J. Biniecki oraz B. Szczupak prezentując zintegrowane podejście do budowy strategii rozwoju. Według nich wyróżnić można dwa podejścia do ujmowania istoty strategii rozwoju:

  • podmiotowe
  • przedmiotowe

W ujęciu podmiotowym strategia to zbiór zasad na podstawie, których podejmowane są kluczowe decyzje dla rozwoju gminy, a w ujęciu przedmiotowym strategia to wewnętrzne spójny zbiór rozwiązań określający charakter przyszłych i obecnych działań władz lokalnych.

Na rys.2 zilustrowano powiązania pomiędzy tymi podejściami:

rysunek 2

Rys.2. Zintegrowane podejście do budowy strategii rozwoju.
Źródło: J. Biniecki, B. Szczupak Strategiczne myślenie o przyszłości gminy. AE, Katowice 2004.

J. Biniecki i B. Szczupak podkreślają konieczność wielowymiarowego myślenia o przyszłości gminy. Według nich, na szczeblu lokalnym, myślenie strategiczne może być uprawiane na trzech poziomach. Pierwszy - związany z budową strategii rozwoju gminy charakteryzuje się ukierunkowaniem procesu poszukiwania rozwiązań strategicznych na nadrzędną wizję przyszłości. Poziom drugi – obejmuje tworzenie strategii przedsiębiorczości, w ramach niego dominuje orientacja na kulturę zarządczą i ekonomiczną. Natomiast poziom trzeci odnosi się do konstruowania strategii ładu przestrzennego (rys.3). Strategia rozwoju lokalnego jest dokumentem stanowiącym prawa miejscowego, który porządkuje działania organów samorządu terytorialnego oraz podstawowych aktorów środowiska lokalnego. Strategia pełni zatem określone funkcje w środowisku lokalnym. Biniecki i Szczupak porządkują je w następującym ujęciu: aktywizacja, koncentracja, orientacja, redukcja niepewności decyzyjnej, spójność, elastyczność.

rysunek 3

Rys.3. Elementy strategicznego myślenia o przyszłości gminy
Źródło: J. Biniecki, B. Szczupak Strategia rozwoju lokalnego W: Zarządzanie strategiczne rozwojem lokalnym i regionalnym, Praca zbiorowa pod redakcją A. Klasika i F. Kuźnika Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice 2001, s. 62.

Aktywizacja oznacza pobudzanie zbiorowego myślenia o przyszłości miasta, pozwala ukształtować projekcję pożądanego stanu miasta (wizję). Funkcja ta odnosi się również do postawy uczestników życia społecznego i gospodarczego zmuszając niejako do przejścia z zachowań reaktywnych do kreatywnych. Funkcja koncentracji pozwala na alokację ograniczonych zasobów gminy w najistotniejszych dla niej obszarach prorozwojowych zwiększając skuteczność i efektywność działań. Myślenie strategiczne pozwala również uniknąć rozproszenia środków na działania mniej istotnie, bieżące czy nawet pozorne. Realizując funkcję orientacji zapewnia konsekwentne ukierunkowanie wszelkich działań obecnych i przyszłych w taki sposób, aby przyczyniały się do realizacji wyznaczonych wizji i celów. Realizacja funkcji redukcji niepewności decyzyjnej oznacza, że stosowanie strategii ułatwia i przyspiesza proces wyboru projektów przedsięwzięć. Funkcja ta zapewnia również pewną przeciwwagę do presji związanej z realizacją spraw bieżących. Spełnienie funkcji spójności oznacza łagodzenie konfliktów i integrację działań uczestników rozwoju lokalnego. Natomiast funkcja elastyczności związana jest z umiejętnością rozpoznawania przyszłych warunków działania i dostosowywania aktualnie podejmowanych działań, pod kątem realizacji projektowanej wizji stanu przyszłego. Przedstawione powyżej ujęcia zarządzania rozwojem lokalnym skłaniają do jednego, praktycznego wniosku: zarządzanie w samorządzie lokalnym wymaga dzisiaj ściśle określonych kompetencji zarówno w sferze wiedzy jak i umiejętności. Wszędzie tam gdzie chcemy uzyskiwać trwałe i długofalowe rezultaty zarządzanie musi mieć charakter zarządzania strategicznego opartego na prawidłowo opracowanych dokumentach planistycznych. Dobrze opracowana strategia rozwoju lokalnego, przy współudziale ekspertów, to dopiero początek drogi rozwoju. Wdrażanie strategii zależy przede wszystkim od świadomości władz miasta w zakresie konieczności konsekwentnej realizacji programów działań oraz umiejętności łączenia różnych obszarów i poziomów aktywności społeczności lokalnej.

Komentarze

gość wortalu: ARkSUvrrebVSY 2008-12-01 15:05

oSVwE6 <a href="http://sumocjgsevcq.com/">sumocjgsevcq</a>, [url=http://uullbvnvgmqa.com/]uullbvnvgmqa[/url], [link=http://jydielhugmpv.com/]jydielhugmpv[/link], http://bcvylxagpbqc.com/

Odpowiedz Zgłoś moderatorowi

Dodaj komentarz

Osobiste wycieczki nie są dozwolone. Zapoznaj się proszę z naszą polityką komentarzy.


Partnerzy strategiczni: